مدیرعامل هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) با بیان اینکه این شرکت برای هواپیماهای فوکر خلبان ندارد، مشکلات هما را در حوزه‌های ناوگان، تأمین قطعات، منابع مالی و نیروی انسانی تشریح کرد و گفت: تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی به‌تدریج فعالیت‌های این شرکت را تحت تأثیر قرار داده و موجب کاهش تعداد هواپیماهای عملیاتی و از دست رفتن بخشی از بازارهای درآمدزای آن شده است.
طاهر عبدالحی در نشست خبری با اشاره به سابقه فعالیت‌های بین‌المللی هما اظهار کرد: در گذشته هما تنها شرکت هواپیمایی ایرانی فعال در بسیاری از مسیرهای بین‌المللی بود. به‌تدریج شرکت‌هایی مانند آسمان ماهان و کاسپین نیز فعالیت خود را گسترش دادند، اما هما پیش از آن شبکه گسترده‌ای از پروازها به مقاصد مختلف در شرق آسیا و اروپا داشت.
شبکه پروازی گسترده در گذشته
وی افزود: این شرکت به مقاصدی مانند سئول، پکن، بمبئی، توکیو، داکا، بانکوک و کوالالامپور پرواز داشت. همچنین برخی پروازهای تکلیفی به مقاصدی مانند دمشق و کاراکاس، علاوه بر ملاحظات اقتصادی، با هدف حفظ روابط دیپلماتیک و انجام مأموریت‌های موردنظر کشور برقرار می‌شدند.
مدیرعامل هما با اشاره به توانمندی‌های فنی این شرکت گفت: هما از نظر دانش فنی و تخصصی در سطح بالایی قرار دارد و مجوزهای لازم برای فعالیت در اروپا را دریافت کرده بود. این شرکت از استکهلم و گوتنبرگ در شمال اروپا تا آمستردام، کپنهاگ، لندن، پاریس، فرانکفورت، هامبورگ، میلان، رم، وین، آتن و مادرید پرواز داشت.
عبدالحی ادامه داد: ایران‌ایر برای تأمین سوخت و انجام برخی خدمات عملیاتی، به بوداپست، کی‌یف، لوبلیانا، مینسک و بلگراد نیز پرواز می‌کرد. با وجود این گستردگی، به‌تدریج محدودیت‌هایی در دریافت خدمات فرودگاهی، تأمین سوخت و فروش بلیت ایجاد شد.
تلاش برای حفظ ارتباط هوایی ایران با اروپا
وی با بیان اینکه هما سال‌ها تلاش کرد ارتباط هوایی ایران با اروپا حفظ شود، گفت: در شرایطی که با محدودیت‌های مختلف مواجه بودیم، پروازها را برقرار نگه می‌داشتیم و تلاش می‌کردیم ایران از وضعیت انزوای هوایی خارج شود. با این حال، یکی از اشتباهات ما این بود که مشکلات و موانع مسیر فعالیت‌های بین‌المللی را به‌اندازه کافی منعکس نمی‌کردیم.
مدیرعامل هما با بیان اینکه در گذشته مشکلات مالی و عملیاتی شرکت به اندازه امروز آشکار نبود، افزود: زمانی که یک شرکت هواپیمایی وضعیت مالی مناسبی دارد، برخی مشکلات و هزینه‌های پنهان کمتر نمایان می‌شود، اما با کاهش درآمدها و بروز ضعف مالی، این مشکلات بیشتر خود را نشان می‌دهند.
از دست رفتن بازارهای شرق آسیا
وی با اشاره به تأثیر محدودیت‌های ناوگان بر شبکه پروازی گفت: در مقطعی که تعداد هواپیماها کاهش یافت و مشکلات مالی تشدید شد، امکان پوشش همه مسیرهای قبلی وجود نداشت. در همین شرایط، به دلایلی که به محدودیت‌های عملیاتی و حفظ برخی مسیرهای موردنظر کشور مربوط می‌شد، بخشی از بازارهای شرق آسیا را از دست دادیم؛ در حالی که شرکت‌های دیگر امکان فعالیت در برخی از این مسیرها را داشتند.
عبدالحی تصریح کرد: پروازهای هما به سئول، بمبئی، پکن، توکیو، داکا، بانکوک و کوالالامپور که از بازارهای درآمدزای شرکت بودند، محدود یا متوقف شدند. در مقابل، تلاش می‌شد پروازهای اروپایی حفظ شوند؛ برای مثال، درباره برقراری سه پرواز هفتگی به لندن نیز ملاحظات و الزاماتی وجود داشت.
ضرورت تناسب نیروی انسانی با ناوگان
مدیرعامل هما با اشاره به تشدید مشکلات ساختاری اظهار کرد: با کاهش تدریجی درآمدها و پیشی گرفتن هزینه‌ها، مشکلات به‌مرور در بخش‌های مختلف گسترش یافت و مانند سرطان و متاستاز، از یک بخش به بخش‌های دیگر سرایت کرد.
وی افزود: کاهش تعداد هواپیماهای عملیاتی و ضعف در مدیریت نیروی انسانی متناسب با ظرفیت ناوگان از پیامدهای این وضعیت بوده است. با کاهش تعداد هواپیماها، لازم بود مدیریت نیروی انسانی نیز اصلاح شود، اما این تناسب به‌طور کامل برقرار نشد. در حال حاضر شمار کارکنان شرکت بیش از ۹ هزار نفر است.
مدیریت پیامدها و حفظ آرامش مسافران
عبدالحی در تشریح اقدامات عملیاتی گفت: برای مثال، در یکی از موارد مربوط به پرواز استانبول اعلام شد که شرکت حدود چهار میلیون دلار بدهی دارد و با توجه به تمدیدهای قبلی، فرصت محدودی برای ادامه استفاده از خدمات باقی مانده است. در چنین شرایطی باید به‌سرعت با بخش بازرگانی هما هماهنگ کنیم تا از فروش بلیت برای روزهای بعد جلوگیری شود و در صورت لزوم، شرکت‌های هواپیمایی دیگر از جمله هواپیمایی قشم جابه‌جایی مسافران را بر عهده بگیرند. این اقدامات برای جلوگیری از سرگردانی مسافران و مدیریت پیامدهای محدودیت‌های عملیاتی انجام می‌شود.
